Capaciteit

De cultuursector wordt steeds dynamischer. Bioscopen spelen hier goed op in: er worden nieuwe en moderne bioscopen gebouwd, en mede dankzij de digitalisering van de projectie kunnen hier elke week andere films worden vertoond. Door digitalisering verdwijnen er echter ook veel winkels en brengt de creatieve industrie steeds meer aanbod via internet. De culturele arbeidsmarkt reageert snel op de veranderende vraag. Overheidsbezuiniging op kunst en cultuur hebben ertoe geleid dat veel instellingen hun deuren moesten sluiten. De pijler capaciteit brengt deze trends in het cultuuraanbod in beeld.

Trend 1: Versnippering

De stabiliteit op de arbeidsmarkt is voorbij. Hoewel de creatieve industrie nog steeds goed is voor ongeveer 3% van het totale aantal banen in Nederland, maken vaste dienstverbanden plaats voor deeltijdfuncties: het werkveld versnippert. Parttimers, ZZP-ers, stagiairs en vrijwilligers vullen een groter deel van de formatieplaatsen in. Zowel het cultuuraanbod als het aanbod in overige vrijetijdsbesteding is toegenomen. Culturele instellingen moeten dus meer hun best doen om hun martkaandeel te behouden. Een van de belangrijkste trends in de poging de zalen vol te houden is het leveren van maatwerk. Er verschijnen er in de boekenbranche steeds meer nieuwe titels, maar wel in een kleinere oplage: voor ieder wat wils dus. Ook in de muziekindustrie is dit een bekende trend. Via streamingdiensten als Deezer en Spotify heeft de gebruiker miljoenen tracks binnen handbereik waaruit het eigen muziekaanbod samengesteld kan worden. Een trend die het aantal fysieke albumaankopen en CD-winkels flink terugdringt.

Trend 2: Digitalisering

Via het internet is alle informatie binnen handbereik: de traditionele openbare bibliotheek verliest terrein. Bibliotheken proberen de ontwikkelingen bij te benen door te digitaliseren en hun functie te verbreden: van informatievoorziening naar educatie en ontmoetingsplek met een koffiecorner op de bovenste verdieping. Ook in de muziekindustrie is de invloed van digitalisering enorm: productie, distributie en consumptie van muziek zijn inmiddels vrijwel volledig digitaal. Hoewel de technologische ontwikkelingen de muziekindustrie diverse voordelen bieden, stellen ze die ook voor problemen. Zo zijn de auteursrechten en verdienmodellen door de overwegend gratis toegang tot het internet en het versnipperde aanbod steeds lastiger te hanteren. De filmindustrie lijkt tot nu toe het meest effectief gebruik te maken van de digitalisering. Door de traditionele filmrollen te vervangen door digitale kopieën hebben de bioscopen dubbel profijt: het is goedkoper én er kan actueler en gevarieerder geprogrammeerd worden. In de boekenbranche daarentegen, staan de boekhandels onder druk. Het overgrote deel van de boeken wordt nog steeds in fysieke vorm verspreid en dat is duur. Zeker nu er steeds meer boektitels in steeds kleinere oplage worden gedistribueerd. Verder is er de concurrentie met de grote online winkels als bol.com.

Over de pijler capaciteit

Capaciteit is één van de vier pijlers van de Cultuurindex. Het gaat bij deze pijler om het aanbod in de cultuursector, bestaande uit bijvoorbeeld aantallen cultuurproducten, culturele instellingen en werknemers in de sector. Het indexcijfer van capaciteit groeide van 100 in 2005 naar 104 in 2013. Maar dat betekent niet per definitie meer of beter. Wat de cijfers van de pijler capaciteit vooral laten zien is dat de cultuursector in hoog tempo aan het veranderen is. De sector probeert zich zo veel mogelijk aan te passen aan maatschappelijke en technologische ontwikkelingen. 

Kernindicatoren capaciteit

  1. Infrastructuur
  2. Ondernemingen/instellingen 
  3. Arbeidsmarkt.