Museumkaart draagt bij aan succes musea

20 januari 2015

Musea slagen er de laatste jaren beter in meer bezoekers te trekken. Uit nieuwe cijfers van het CBS blijkt dat er in 2013 26,5 miljoen museumbezoeken plaatsvonden. De voor 2013 bijgewerkte museumsector in de Cultuurindex komt hierdoor uit op 134 punten (2005=100). Daarnaast zijn vorig week de laatste cijfers van de Museumvereniging naar buiten gekomen, die een explosieve groei in Museumkaart-bezoek laten zien. Interessante cijfers die de Cultuurindex Nederland graag nader analyseert.

Belevenissen spreken aan

Onderzoek van het SCP wees al eerder uit dat het aandeel van de Nederlandse bevolking dat musea bezoekt, is toegenomen van 38% in 2003 tot 49% in 2012. Het recente succes is onder meer te danken aan de (her)opening van een aantal grote musea zoals het Stedelijk Museum, EYE, Rijksmuseum en het Scheepvaartmuseum. Kenmerkend voor deze musea is dat ze zich (meer) richten op het bieden van belevenissen en niet alleen op klassiek museumbezoek. De tentoonstellingen dompelen de bezoekers onder in een bepaald tijdperk, in een kunststroming of in een verhaal, gebruikmakend van de laatste moderne audiovisuele technieken. Ook is er een mooi (grand)café  en een ruim gesorteerde museumwinkel om het museumbezoek nog prettiger te maken.

Crisis goed voor musea

"Opvallend genoeg profiteerden de musea daarnaast van de economische crisis. Vakanties naar het buitenland werden vervangen door dagjes uit in eigen land, wat een positief effect had op het museumbezoek" (Bron: Gerhard Jan Nauta, Cultuurindex, 2013).

Museumkaart zorgt voor een boost

Indices verkoop en bezoek museumkaart

De toename in het museumbezoek is ook te danken aan het groeiend succes van de Museumkaart. Museumkaarthouders hebben na aanschaf (54,95 euro plus 4,95 euro administratiekosten) een jaar lang onbeperkt toegang tot 400 musea in Nederland. Zoals te zien is in onderstaande grafiek is de verkoop én gebruik van de kaart relatief veel sterker gestegen dan het totale bezoek aan het museum. In 2005 waren er 315.000 Museumkaarthouders. In 2014 is dit gestegen naar 1,1 miljoen. Daar komt bij dat kaarthouders de Museumkaart steeds frequenter zijn gaan gebruiken waardoor volgens het CBS hun aandeel in het totale museumbezoek sinds 2005 is verdubbeld naar 23% (zie Figuur 2 en Figuur 3).  

Bezoekfrequentie museumkaarthouders

Percentage museumbezoeken met museumkaart

Wie zijn die museumkaartbezoekers?

Uit onderzoek blijkt dat Museumkaartbezitters drie keer zo vaak een museum bezoeken dan wanneer zij géén Museumkaart zouden hebben gehad. Bijna de helft van de kaarthouders is ouder dan 50 jaar.  

Te groot succes?

"Musea ontvangen van de Museumvereniging minimaal 60 procent van het entreegeld per bezoekende kaarthouder. Als alle kaarthouders meer dan zes keer per jaar een tentoonstelling bezoeken, verliest de Museumvereniging daar geld op. Die grens is in 2013 overschreden met gemiddeld 6,5 bezoeken per kaart (zie Grafiek 4). De totale compensatie aan musea betrof in dat jaar 37,6 miljoen euro. De vraag is daarom of de Museumvereniging het succes van de kaart wel kan blijven betalen als deze trend zich ook in de komende jaren nog doorzet" (bron: Succes van grote musea Amsterdam brengt Museumkaart in problemen, NRC Handelsblad, 2013). Een vraag die vaker wordt gesteld, waar de Museumvereniging prima antwoord op kan geven, laat een woordvoerder weten. “Wij zijn voortdurend bezig om ook in de toekomst zo veel mogelijk Nederlanders te laten profiteren van de Museumkaart en zo inkomsten voor musea te genereren. Bij stijgend gebruik van de Museumkaart stijgt de verkoopprijs wegens het succes. Dat is de laatste jaren ook gebeurd. Ondertussen is de groei van de kaart daardoor niet verminderd; in tegendeel zelfs, de groei gaat gestaag door".

Met dank aan Koen van Veen (projectleider Operationele Zaken Museumkaart)

Beeld: Dennis Burger