Draagt de creatieve industrie bij aan economisch herstel? Monitor creatieve industrie brengt trends in beeld

Draagt creatieve industrie bij aan economisch herstel (Beeld: Pixabay Unsplash)
24 maart 2017

De creatieve industrie en ICT-sector dragen substantieel bij aan het economisch herstel van de Nederlandse economie. Zo is er een sterke banengroei in de creatieve sector te zien, van gemiddeld 1,4 procent per jaar in de periode 2013-2015 [i]. Dat blijkt uit de Monitor creatieve industrie 2016, welke op 9 maart gepubliceerd is door iMMovator. Deze monitor brengt sinds 2006 tweejaarlijks in beeld hoe de creatieve industrie – bestaande uit de deelsectoren kunst en cultureel erfgoed, media en entertainment en creatieve zakelijke dienstverlening – en de ICT sector ervoor staan [ii].

Deelsector Aantal banen in 2015 (x 1.000)
Kunsten en cultureel erfgoed 106,9
Media en entertainmentindustrie 88,8
Creatieve zakelijke dienstverlening 98,7
Volledige creatieve industrie 294,4

Figuur 1. Aantal banen in 2015 in de creatieve industrie (Bron: Monitor creatieve industrie 2016).

De creatieve industrie telt in 2015 ruim 294.400 banen. Netto zijn dit er 61.000 meer dan in 2005. De stijging van het aantal banen is het grootst in de deelsectoren creatieve zakelijke dienstverlening en kunsten en cultureel erfgoed. De meeste van deze nieuwe banen ontstaan in de categorie zelfstandigen: ongeveer 40 procent van de banen in de creatieve sector worden vervuld door zelfstandige ondernemers. Mede doordat er meer mensen een eigen bedrijf hebben, is het aantal bedrijfsvestigingen sterk gegroeid. Dit aantal verdubbelde ten opzichte van 2005, tot ruim 144.000 vestigingen in 2015.

Waar in de creatieve industrie een banengroei te zien is, vindt in de Nederlandse economie als geheel een terugloop in het aantal banen plaats. Gemiddeld omvat de daling 0,4 procent per jaar in de periode 2013-2015. De creatieve sector levert in Nederland 2,8 procent van het bruto nationaal product, ofwel 16,8 miljard euro. De cijfers voor 2013-2015 tonen met betrekking tot het verdienvermogen van de creatieve sector een trendbreuk met de jaren ervoor. Tussen 2008 en 2013 ging de banengroei gepaard met een afname in de gegenereerde toegevoegde waarde, waardoor de arbeidsproductiviteit daalde. In de periode 2013-2015 laat de monitor echter een toename in productiviteit zien; de gemiddelde jaarlijkse toename in toegevoegde waarde is in deze jaren namelijk groter dan die in het aantal banen.

Figuur 2 Procentuele groei per jaar in 2013-2015 in creatieve industrie

Figuur 2. Procentuele groei per jaar in 2013-2015 in aantal banen, aantal bedrijfsvestigingen en toegevoegde waarde in creatieve industrie en in de totale economie. (Bron: Monitor creatieve industrie 2016).

Creatieve industrie versterkt geconcentreerd in Amsterdam

Ontwikkelingen in tien grote steden worden ook belicht in de Monitor creatieve industrie 2016. De auteurs constateren dat hier een belangrijk deel van de economische activiteiten in deze sector zich afspeelt, en dat geldt in het bijzonder voor de stad Amsterdam. Uit de cijfers blijkt dat hier 40 procent van de netto banengroei in de periode 2005-2015 werd gerealiseerd. Bovendien telt men in Amsterdam procentueel de meeste banen in de creatieve sector, na Hilversum. In laatstgenoemde stad is de media- en entertainmentindustrie omvangrijk. Het aantal banen in de creatieve sector is daar echter wel gedaald, net als in Rotterdam. In Utrecht, Den Haag, Eindhoven en Amersfoort zijn daarentegen positieve ontwikkelingen in het aantal banen te zien.

Figuur 3 Banengroei in creatieve industrie in 10 steden in Nederland

Figuur 3. Banengroei in de creatieve industrie in 10 steden en in heel Nederland in 2005-2015. (Bron: Monitor creatieve industrie 2016).

Nieuwe vormen van ondernemen

De Monitor creatieve industrie 2016 neemt zowel de creatieve als de ICT-sector onder de loep. Er zijn verschillende ontwikkelingen waar te nemen in deze industrieën. Belangrijke trends, die in eerdere versies van de monitor ook al naar voren kwamen, zijn de schaalverkleining binnen de sector en de verkruimeling die daaruit voort komt. De auteurs zien dat in deze nieuwe situatie, ook wel de creatieve netwerkeconomie genoemd, vooral businessmodellen die zich sterker toeleggen op samenwerking, potentie hebben. Zij zien goede voorbeelden hiervan, wanneer er sprake is van een synergie tussen de creatieve sector en de ICT, waardoor nieuwe vormen van bedrijvigheid ontstaan. In deze vormen wordt namelijk het arbeidsintensieve creatieve proces gekoppeld aan technologieën die schaalvergroting mogelijk maken. Met deze innovaties kan de Nederlandse creatieve sector haar internationale positie versterken.

Tot slot bevelen de auteurs aan om meer onderzoek te doen naar creatieve beroepsbeoefenaars die búiten de creatieve industrie werkzaam zijn; een omvangrijke groep, zo blijkt uit Brits verkennend onderzoek. Deze en andere inzichten moeten in de toekomst verder in beeld worden gebracht, om te laten zien welke rol deze sectoren spelen in de bredere economie. Met deze monitor en de eerste stappen die zodoende op dit vlak worden genomen, hopen de auteurs dit te bevorderen.

Meer lezen over de cijfers? Lees hier de volledige Monitor creatieve industrie 2016.

Noten:

[i] Cijfers over het aantal banen zeggen helaas niets over het aantal uren dat men werkt, of het inkomen dat men daarmee verdient. Veel mensen in de creatieve sector werken parttime, of op freelancebasis. Zo is het werkveld meer versnipperd geraakt. Zie ook een verkenning van de arbeidsmarkt in de cultuursector die de SER en de Raad voor Cultuur in 2016 publiceerden.

[ii] Dit artikel is gebaseerd op de samenvatting van de Monitor creatieve industrie 2016, waarin ook diverse cijfers staan over de ICT-sector. Download de monitor om deze te bekijken.

Bron beeld: Pixabay / Unsplash